Açık Öğretim Gözetmen ücreti ne kadar ?

Açık Öğretim Gözetmen Ücreti Ne Kadar?

Bir tarihçinin kaleminden gün ışığına çıkan bir serüven

Ne zaman düşünsem, tarihin tanığı olmak isterim. Zamanların içinde sürüklenen insanlar, kurumlar ve bedeller… İşte bugün de, eğitim tarihinin küçük ama önemli bir halkasını mercek altına alıyorum: Açık Öğretim sınavlarında görev yapan gözetmenlerin ücreti. Bu yazıda geçmişten bugüne sınav sistemleri, toplumsal talepler, kırılma noktaları üzerinden ilerleyerek, 2025 yılında gözetmen ücretlerinin ne kadar olduğunu anlatacağım.

1. Sınav Geleneği ve Gözetmen Kavramının Doğuşu

İstanbul’da Osmanlı döneminde başlayan modern sınav sistemleriyle birlikte “denetleyici” görevliler, ilk tohumlarını atmıştır. Cumhuriyet’le birlikte merkezi sınavlar yaygınlaşmış, gözetmenlik sınavların adaletli yürütülmesi için zorunluluk olmuştu. Gözetmen, sınav salonlarında adil davranmayı ve süreci denetlemeyi yüklenmiş; ücret konusu da o günden beri tartışmalı olmuştur.

Zamanla sınav çeşitlendi: orta öğretimden yükseköğretime, açık öğretimden uzaktan eğitime. Her yeni sınav biçimi, gözetmenlerin rollerini, sorumluluklarını ve maddi beklentilerini değiştiriyordu. Özellikle açık öğretim sınavları — öğrenci sayısı, salonda denetim yoğunluğu ve lojistik ihtiyaçlar açısından — gözetmen için farklı zorluklar yaratır.

2. Kırılma Noktası: Açık Öğretim (AÖL) Sınavları ve Geniş Kitle

20. yüzyılın son çeyreğinde Türkiye’de açık lise (AÖL) sisteminin yaygınlaşması, sınav gözetmenliği açısından yeni bir alan yarattı. Gerek öğrenci yoğunluğu gerekse coğrafi yaygınlık, gözetmen talebini arttırdı. Bu yeni talep, gözetmen ücretlerinin sabit bir standarda dönüşmesi için baskı oluşturdu.

Öte yandan, 2000’lerin başında memur maaş katsayılarının yeniden düzenlenmesi, sınav görev ücretlerinin memur ek gelirinden sayılması gibi uygulamalar, gözetmen ücretlerine resmi bir zemin kazandırdı. Artık “sınav gözetmeni” olumlu bir ek gelir kapısı hâline geldi.

3. Toplumsal Dönüşüm ve Ekonomik Baskılar

Ekonomi değiştikçe, devletin eğitim bütçesindeki paylar değişti. Enflasyon yüksek, yaşam maliyeti artıyordu. Gözetmen ücretleri bu baskılar altında ezildi. Görevin “ek iş” niteliği bazen yarı gönüllülüğe yakın algı yaratsa da, gerçekler maliyetle yüzleşmeyi dayatıyordu.

Eğitim politikaları değişti: sınav sayıları arttı, sınav güvenlik tedbirleri sıkılaştı, salondaki gözetim sistemleri gelişti. Tüm bu yeni gereksinimler, gözetmenden beklenen sürenin, performansın ve yükümlülüklerin artışı demekti. Dolayısıyla ücretlerin de bu dönüşüme eşlik etmesi gerekiyordu.

4. 2025 Yılında Gözetmen Ücreti: Gerçek Ne Durumda?

2025 yılında Milli Eğitim Bakanlığı sınav görevli ücretleri resmi olarak güncellendi. Buna göre:

MEB Açık Öğretim / AÖL Gözetmen Ücreti

Gözetmen olarak görev alan bir kişi için net 1.364,78 TL ücret belirlenmiştir. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Bu ücret, brüt olarak 1.620,09 TL’ye denk gelmekte; vergi ve kesintiler sonrası net tutar bu şekilde gerçekleşmektedir. :contentReference[oaicite:1]{index=1}

Diğer Görev Ücretleri (Karşılaştırma)

– Salon Başkanı: net 1.407,43 TL :contentReference[oaicite:2]{index=2}

– Yedek Gözetmen: net 1.023,58 TL :contentReference[oaicite:3]{index=3}

– Bina Sınav Sorumlusu: net 2.558,96 TL :contentReference[oaicite:4]{index=4}

– Bina Sorumlusu Yardımcısı: net 1.705,97 TL :contentReference[oaicite:5]{index=5}

– Bina Yöneticisi (Okul Müdürü): net 1.620,68 TL :contentReference[oaicite:6]{index=6}

Bu rakamlar, 2025 yılı için belirlenmiş olup, memur maaş katsayıları ve enflasyon oranlarındaki değişime bağlı olarak ilerleyen dönemlerde yeniden düzenlenebilecektir.

5. Geçmişle Bugün Arasında Kurulan Paralellikler

Geçmişte sınav sistemleri sınırılı sayıda öğrenciyle, basit lojistik şartlarda yürütülürdü. Gözetmenlik, büyük oranda gönüllülükle de örtüşen bir işti. Ancak bugün eğitim devasa kitlelere ulaşıyor; sınav güvenliği, elektronik sistemler, çoklu oturumlar gibi karmaşık süreçler devreye giriyor.

Gözetmen ücretlerinin düşük algılanması, geçmişin “ek işçilik” ruhuyla bugünün beklentileri arasında bir çatışma yaratıyor. Tarih bize öğretiyor ki, bir görevin toplumsal değeri ile bireysel karşılığı arasındaki makas, zaman içinde daraltılmazsa gönüllülük erozyona uğrar.

Bugün 1.364,78 TL net ücret, birçok gözetmen için ek gelir olmanın ötesine geçmeyebilir. Ama geçmişin ideallerinden bakarsak, bu ücret bile bir kazanımdır. Zamanında gözetmenler, çoğu zaman bir nüfus sayımcısı, bir zabıt katibi gibi, sembolik ücretlerle çalışmıştı. Şimdi en azından sayısal bir değeri var.

6. Sonuç ve Geleceğe Bakış

Açık Öğretim sınavlarında görev yapan gözetmenlerin ücreti, yalnızca bir rakam değil; geçmişin sınav kültürüyle bugünün ekonomik gerçekliği arasındaki kesitte duran bir simgedir. 2025 yılında net 1.364,78 TL olarak belirlenen bu ücret, gözetmenlik mesleğinin karşılığıdır; fakat tartışmalı yönleri de vardır.

Tarihçiden bakarsak, bu ücretin anlamı yalnızca bugündür; yarını da etkileme potansiyeli vardır. Eğer kamu politikaları, eğitim bütçesi ve memur maaş dengeleri bu noktada yeniden gözden geçirilmezse, gözetmenlik “geçim sıkıntısıyla yürütülen ek görev” algısından kurtulamaz.

—

Yukarıdaki blog yazısı, tarihsel perspektifle açık öğretim gözetmen ücretinin gelişimini ve 2025’deki güncel durumunu analiz ediyor.