Piaget korunum ne zaman kazanılır? Zihnin “aynı kalır” ikna süreci
Merhaba Flubber ziyaretçileri! Günümüzün konusu: “Piaget korunum ne zaman kazanılır”. Hazırsanız başlayalım!
Bazen düşünüyorum da insan zihni aslında küçük bir pazarlıkçı gibi çalışıyor. Özellikle konu “Piaget korunum ne zaman kazanılır?” meselesine gelince… Sanki içimizde bir taraf sürekli şunu söylüyor: “Bak kardeşim, bardaktaki su değişmedi, sadece kabı değiştirdik, abartma.”
Ama o ilk çocukluk döneminde bu pazarlık hiç de kolay olmuyor.
İzmir’de yaşayan, 25 yaşında ve arkadaş grubunda genelde “komik olan ama fazla düşünen kişi” rolünü üstlenmiş biri olarak bu konuya bakınca, kendimi bazen o çocukluk hâlimle göz göze gelmiş gibi hissediyorum. Çünkü dürüst olayım, bazı günler hâlâ beynim “korunum kazandı mı acaba?” diye test yapıyor.
Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusunun temel anlamı
Piaget’ye göre korunum, bir nesnenin şekli, düzeni ya da görünüşü değişse bile miktarının aynı kaldığını anlayabilme becerisidir. Bu beceri genellikle 6-7 yaş civarında kazanılır ama işin ilginci, bu sadece yaşla gelen bir şey değil; zihnin dünyayı nasıl kurduğuyla ilgili bir dönüşüm.
Çocuk için suyu uzun bir bardağa koyduğunda “daha çok su var” hissi gerçek bir algıdır. Çünkü göz ne görüyorsa zihin onu gerçek kabul eder.
Ve burada Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusu aslında şuna dönüşür:
“Zihin ne zaman gözün oyununu çözmeye başlar?”
Çocuklukta korunum testi: İzmir sıcağında eriyen mantık
Şimdi sahneyi hayal edelim.
İzmir yazı, 38 derece. Evde çocuk var, mutfakta bardaklar dizilmiş. Bir büyük bardak, bir ince uzun bardak.
Büyükler klasik soruyu soruyor:
— “Hangisinde daha çok su var sence?”
Çocuk bakıyor. Ciddi ciddi düşünüyor. Sonra ince uzun bardağı gösteriyor:
— “Bu daha çok.”
İç sesim devreye giriyor:
“Tabii ya, çünkü daha uzun… matematik de göz kararı zaten.”
İşte tam burada Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusunun cevabı gizleniyor. Çünkü çocuk henüz “yükseklik = miktar” denkleminden çıkamamış durumda.
Piaget korunum ne zaman kazanılır? ve günlük hayatta küçük yanlış anlamalar
Şimdi dürüst olalım, çocuklukta kazanılan bu beceri aslında tamamen kaybolmuyor ama yetişkinlikte de ara ara “ben buradayım” diye kendini hatırlatıyor.
Mesela markette:
— “Abi bu paket daha büyük, kesin daha çok çikolata var.”
Sonra evde açıyorsun… ve hayat sana sessizce gülüyor.
Ben bazen kendime şunu söylüyorum:
“Tamam, korunum var ama güvenli modda çalışıyor.”
Arkadaş ortamı testi: Pizza dilimi dramı
Bir grup arkadaş, İzmir’de sahilde oturmuş pizza söylüyor.
Pizza geliyor. Dilimler eşit kesilmiş gibi ama biri diğerine bakıyor:
— “Bence bu dilim daha büyük.”
Ben hemen devreye giriyorum:
— “Kanka Piaget korunum ne zaman kazanılır? diye soruyorlar ya, işte bu anlar için.”
Sessizlik.
Sonra biri:
— “Abi ne diyorsun ya, ben acıktım sadece.”
Ama mesele şu: İnsan açken bile algısı biraz bozulabiliyor. Korunum dediğimiz şey sadece çocukluk meselesi değil, bazen ruh hâlinin de oyunu.
Piaget korunum ne zaman kazanılır? gelişimsel bir kırılma anı
Piaget’ye göre korunumun kazanılması, çocuğun artık yalnızca “görüneni” değil, “mantıksal sürekliliği” de düşünebildiği bir aşamaya geçiştir.
Bu aşama genelde 7 yaş civarında başlar ama her çocukta aynı hızda ilerlemez.
Bunu İzmir trafiğine benzetiyorum:
Bazı arabalar hemen geçer, bazıları sinyal verip 3 dakika düşünür, bazıları ise hâlâ karar aşamasındadır.
Zihin de öyle.
Bir çocukla diyalog: “Abi o su büyüdü”
— “Hangisinde daha çok su var?”
Çocuk:
— “Uzun bardakta.”
— “Neden?”
— “Çünkü yukarı doğru büyümüş.”
İç ses:
“Matematik değil bu, resmen estetik algı testi.”
İşte Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusunun cevabı burada saklı: Zihin artık “uzunluk” ile “miktar” arasındaki farkı ayırabildiğinde.
Piaget korunum ne zaman kazanılır? yetişkinlikte garip yansımaları
Daha Fazlası İçin: Eski hesaba göre kuyruk ne zaman doğar ?
İşin en komik kısmı şu: Bu beceriyi kazandıktan sonra bile hayat bize küçük testler yapmaya devam ediyor.
Mesela:
Yeni bir tabak yemeğe bakıyorsun.
“Bu az gibi…” diyorsun.
Ama aslında aynı yemek, sadece tabağın şekli değişmiş.
İşte burada iç ses devreye giriyor:
“Bak görüyor musun? Piaget sana yıllar önce yardım etmiş.”
İzmir kafelerinde korunum sohbeti
Kafede oturuyorum, arkadaş anlatıyor:
— “Abi bu kahve bardakta az görünüyor ama aslında çok.”
Ben:
— “Bu cümle Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusunun canlı versiyonu.”
Arkadaş:
— “Sen yine başladın psikolojiye…”
Ama aslında herkes farkında olmadan bu testin içinde.
Piaget korunum ne zaman kazanılır? ve zihnin mizahi yanılgıları
Zihin bazen ciddi ciddi bizi kandırır. Özellikle görsel algı devreye girdiğinde.
Bir örnek:
İki aynı uzunlukta çizgi. Biri geniş bir arka plan üzerinde, diğeri dar bir yerde.
Ve beyin der ki:
“Biri daha uzun gibi.”
İşte burada Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusu sadece çocuklara değil, hepimize sorulmuş olur.
Kendi kendime tartışma sahnesi
— “Hayır, ikisi de aynı.”
— “Ama bu daha büyük görünüyor.”
— “Görünmekle olmak aynı şey değil.”
— “Tamam ama gözüm öyle görmüyor.”
Ve bu iç tartışma 5 dakika sürer. Sonunda çözüm: Google yok, sadece kabul.
Piaget korunum ne zaman kazanılır? ve “büyümek” dediğimiz şey
Aslında korunumun kazanılması sadece bir gelişim aşaması değil, dünyayı daha stabil görme yeteneği.
Çocukken dünya sürekli değişir gibi gelir. Ama büyüdükçe şunu öğreniriz:
Değişen şey görünüş, sabit kalan şey yapı.
Bunu İzmir’de deniz kenarında yürürken düşünüyorum bazen. Dalgalar değişiyor ama deniz aynı.
Bir iç ses:
“İşte bu Piaget olayı.”
Küçük bir sahil düşüncesi
Dalga geliyor, gidiyor.
— “Bu dalga gitti.”
— “Ama deniz hâlâ burada.”
Ve zihin diyor ki:
“Korunum tamam, devam.”
Piaget korunum ne zaman kazanılır? sorusunun en insani cevabı
Belki de bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü her insan farklı hızda öğreniyor bu “aynı kalma” fikrini.
Bazıları 6 yaşında çözüyor, bazıları 30’unda hâlâ bazen şüpheye düşüyor.
Ve dürüst olayım, bu biraz da güzel.
Çünkü dünya her zaman matematik kadar net değil. Bazen algı, bazen duygu, bazen de sadece açlık karar veriyor.
Final gibi değil, devam eden bir düşünce
Piaget korunum ne zaman kazanılır? diye sorulduğunda, aslında cevap bir tarih değil.
Bir an.
Bir bakış.
Bir “aa evet ya” hissi.
Ve belki de en önemlisi, o hissin hayat boyunca ara ara yeniden kontrol edilmesi.
“Piaget korunum ne zaman kazanılır” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Flubber okurları için daha fazlası yolda!